Aydın Xan (Əbilov),
yazıçı-kulturoloq, Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun sədri

Bəli, boynuma alıram: məni - dilimə gətirdiyim sözlərdən yapışaraq - qeyri-operativlikdə günahlandıran e-dostum Rəbiqənin (yazılarımda adını, sadəcə, Rə çağırıram) şərhi-basqısı olmasaydı, bu qeydlərin İnternetə gəlişi, kim bilir, haçana qalardı…
Şair dostum (deyəsən, bu ifadəm artıq sizlərin qulağınızı döyənək eləyib!), “Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin baş redaktoru, çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının istedadlı nümayəndəsi, bir sözlə, ədəbi prosesimizin çeviklərindən sayılan Səlim Babullaoğluyla Azərbaycan Dillər Universitetinin tələbə-müəllım heyətinin ədəbi görüş xəbərini eşidəndə, daha sonra www.azyazar.com saytında bildirişini oxuyanda və Səlimin özəl dəvətini alanda ürəyimin, ya da düşüncəmin bir tərəfi sevindi (yəqin nikbin genlərin bədbin genlərə qalib gələn hissəsi idi) - hər halda əlahəzrət oxucularla ünsiyyətə inam baş qaldırmışdı içimdə - və özüm də o tərəflə şərik idim, fəqət digər tərəfi (mətnin bu yerində bədbinliklə nikbinlik təcili sürətdə öz yerlərini dəyişməli olurlar) kədərə büründü: yəni doğurdanmı korrüpsiyanın, mənəvi aşınmaların içində çabalayan Azərbaycan cəmiyyətinin xırda forması olan ali təhsil ocaqlarında bir cüt, iki tək qiraətçinin tapılacaq?
Beləcə həmin gün - deyəsən, 2007-ci ilin ölüvay oktyabırın 10-u idi - Səlim, yazar və əhli-şairlərdən Məqsəd Nur, Qəşəm Nəcəfzadə, Əli Əlioğlu, Narıngül, Şəfəq Sahib, tədbirə jurnalist kimi qatılan Rəbiqə və - yəqin başa düşdünüz - mən üz tutduq poetik-ədəbi sərgüzəşt arxasınca tələbə dünyasına, bağışlayasız gərək, bu yerdə “səhra” ifadəsi daha sərrast səslənəcək…
Səlimin qonaq dostlarını məclisdəkilərə tanıtımı, ev sahibi qismində ADU-nin Çağdaş Azərbaycan Ədəbiyyatı kafedrasının müdiri Fəridə xanımın qısa salamlaşma və xoşgəldınız mərasimindən, bir də tədbirin baş qəhrəmanı olan şair dostumun modern poetik nümunələrini oxumasından, Məqsəd Nurun, Qəşəm Nəcəfzadənin çıxış, təbrik, eləcə də sonuncunun “sol” şerindən, üstəlık “Kimin sualı var?” - sorğusundan sonra zaldakıların səssiz davranışına dözməyən mənciyəz kürsüyə çıxar-çıxmaz ənənəvi ruhlu ədəbi görüşün yönünü 360 dərəcə olmasa da, yarıbayarı dəyişə bildi….
Deyəsən, bu qeydlərimdə üç nöqtələrdən çox istifadə edirəm.
Zaldakı, əsasən xanım tələbələrdən ibarət oxucuəvəzləyənlərin diqqətini ədəbiyyata yönəltmək nə qədər çətin və məsuliyyətli məsələ olsa da, tezliklə rəsmiyyəti dağıdan natiqlik priyomlarımla, həmçinin kiçik sorğu aparmaqla “Azərbaycan ədəbiyyatının yeni nümayəndələrindən kimlərin imzasını tanıyırsız?” sorğusuna cavab olaraq 60-80 nəfərlik zaldakı toplumun içindən 4 nəfər Çingiz Abdullayev, 3 nəfər Anar-Elçin-Əkrəm Əylisli, 2 nəfər Elçin Hüseynbəyli və bir nəfər də İlqar Fəhminin adını çəkinə-çəkinə, mən deyərdim, həvəssiz səsləndırdı - və bir qədər də qaba tənqidi fikirlərimlə buna nail oldum.
Aradabir şəkillər də çəkirdim və bu qeydlərin gələn dəfəki “dəyişdirmə” əməliyyatında onların bəziləri ilə tanışlıq imkanı olacaq.
Gəlıb aşağıda yerimdə oturanda Rəbiqədən soruşdum ki, necə danışdım? Nitqimin yaxşı alındığını bildirdi: marağımı basammadım, qızın qeydlər apardığı dəftərçə-kitabın vərəqinə baxanda mənim yarımsaatlıq çıxışımın Rəbiqə xanım tərəfindən bir yarımçıq cümləyə sıxıldığını gördüm - hələ onu yazmaqdan vaz keçirəm ki, o iki sətirin çox hissəsini də bu sözlər təşkil edirdi: yazıçı-kulturoloq Aydın Xan (bu yerdə məni öldürsələr də mütləq üç nöqtə qoyacağam)…
Görüş ərzində bir daha əmin oldum ki:
- Azərbaycanda oxucu yoxdur;
- Filologiya elmimizdə kişi problemi var və bu sahədə də erkək feminizminə ehtiyac duyulur;
- Azərbaycan ali məktəblərində ötən əsrin 60-cı illərində ədəbiyyata gəlmişlərin yaradıcılığından savayı çağdaş ədəbiyyatın varlığından xəbəri olan filoloq alim və problemə aid elmi-sahə ədəbiyyatı, dərslik və mütaliə əsərləri, müntəxəbatlar yoxdur - bu yerdə Rusiyada orta məktəblərin 6-cı siniflərdən başlamış ta 11 sinif şagirdlərinə ünvanlanmış rus və xarici, hətta Rusiya xalqları ədəbiyyatı müntəxəbatlarının, özü də bir neçə alternativ kitablar şəklində, Bakı kitab mağazalarına qədər yayılması faktı içimi göynətdi…
- Rəbiqə simasında Azərbaycan yazar və şairlərinin komplekslər içində boğulmasının çağdaş ədəbi-bədii söz sənətimizi, humanitar-kulturoloji düşüncəmizin dünya estetik fikrinə qovuşa bilməməsinə aparıb çıxarması;
- Əli Əlioğlunu yenidən kəşf etməyim;
- Yeni nəsil filoloq xanımların ədəbiyyat xatirinə deyil, daha çox yaşlı nəsil alimlərə fərdiliklərini-fərqliliklərini sübut etməkdən ötrü ən yeni ədəbiyyat yaradanların yaradıcılıqlarına xüsusi diqqət ayırmalarını;
- Azərbaycanda ədəbiyyata yenə də yalnız başqalarından seçilmək, yaxud da tanınmaq vasitəsi kimi baxırlar, əksinə, intellektual-kulturoloji məhsul anlayışını yaxına buraxmaq istəmirlər (Məgər Nizami, Füzuli para xətrinəmi yazırdı? Bağışlayasız, bəs şahlardan kəndlər, altunlar alan, istəyən bizlərmi olmuşuq?!)
- və b.
P.S. Bütün bu sadalanan cəhətlərə və mənim indi də bu cür görüşlərin təşkilini qəbul edə bilməməyimə baxmayaraq, belə canlı ünsiyyətlərin yaradılmasına böyük ehtiyac var: zaman-zaman onların kəmiyyəti artdıqca, keyfiyyətin yüksələcəyinə, ölkəmizdə arzuladığımız intellektual-kulturoloji mühitin yaranmasına, formalaşmasına, ictimai-mədəni düşüncəmizin zənginləşməsinə xidmət edəcəyinə inamım sona qədər sönməyibdir…

Yazıya səs verin

• (8 səs, təxmini: 4.5 ilə 5)
  
   Loading ...