Bir müsabiqənin tarixçəsi

Vəfa Cəfərova

Azərbaycanda həyat İçərişəhərdəki küçələrə bənzəyir. Sən hansısa yolu seçib gedirsən və sonda təbii ki, istədiyin mənzilə çatacağına ümid edirsən. Amma sonda düzgün  saydığın yolun sonunda dalana dirənirsən. Və bir anlıq da olsa ümidsizlik hissi səni öz caynağına keçirir. Bizim əbədi dalanımız – ( banal görsənməkdən qorxmayıb deyəcəm) bizim  hökümətimizdir. Yəni hökümətimizin istənilən nazirliyi.
Harri Potter kitabından bir cümlə heç vaxt yadımdan çıxmayacaq – “Möcüzə nazirliyi insanlardan möcüzənin movcudluğunu gizlətmək üçün yaradılmışdı”. Bu fikri bir azcıq dəyişdirib azərbaycansayağı edək: Azərbaycanda nazirliklər adi vətəndaşlar üçün maneələr törətmək, onsuz da çətin olan həyatlarını ağırlaşdırmaq üçün yaradılır. Buna çoxlu misallar tapmaq olar. Amma son həftə baş verən bir hadisə bu fikrimi daha da möhkəmləndirdi.
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi  35 yaşınadək olan gənc rejissorlar arasında keçirdiyi “Bu meydan, bu ekran”  qısametrajlı film müsabiqəsinin  qaliblərini élan etdi.  Bir film uçun büdcəsi 30 000 manat olan layihənin məqsədi yeni yaranmış prodüsser mərkəzlərinə və gənc rejissorlara sınaq imkanı yaratmaq idi. Çox  alicənab və yerinə düşən bir müsabiqədi. Çünki heç kim üçün sirr deyil ki, Azərbaycanda kino sahəsi necə acınacaqlı vəziyyətdədir. Yaradıcı insanlar daim maliyyə problemləri ilə üzləşirlər. İdeya, yenə də deyirəm, çox əladır, amma…
Əvvəla onu deyim ki, qalib filmlərin 8-dən 7-yə endirilib. Səbəb kimi, Qarabağ haqda uğurlu ssenarilərin az olması (yenə də Qarabağ kartı) göstərilib. Adama deyərlər, noolsun? O olmasın, bu olsun. Qarabağdan yoxdu, qoy başqa şeydən çəksinlər. Amma yox. Nazirlik belə zarafatları xoşlamır. Qarabağdan çəkiləcək üç filmin yerinə, cəmi ikisi çəkiləcək və yerdə qalan birinin də vəsaiti gedəcək… Düzü bilmirəm hara, amma əminəm ki, Azərbaycan mədəniyyətinin “inkişafına” xərclənəcək. Ya da idmanının. Niyə məhz idmanın? Müsabiqə qaliblərinin siyahısını oxuyan kimi bunun səbəbi həmin andaca sizə bəlli olacaq.
Elan olunmuş qaliblər siyahısında “Azərbaycan Qoçyu Ryu Okinava Karate-Do və Kobudo Növləri Federasiyası İctimai Birliyi”nin  də adının olması yəqin sizə də  paradoksal və gülünc görünər. Amma musabiqə gənc rejissorlar
üçün elan olunmuşdu və dövlətin Azərbaycanda müstəqil kino şirkətlərinin inkişafının dəstəklənməsi proqramının bir hissəsi kimi qələmə verilirdi. Anlayıram, idmançılara qayğı hakimiyyətin siyasətində əsas istiqamətlərindən biridir. Yəqin Mədəniyyət nazirliyi də başqa nazirliklərdən geri qalmaq istəməyib. Axı indiki mədəniyyət və turizm naziri əvvəl idman naziri idi. Film çəkmək üçün kinoistehsalat haqqında anlayışı olmayan qara kəmər sahiblərinə layihə vermək absurddur.
Ümumiyyətlə, nazirliyin tender siyasətinə yaxından nəzər salsaq, bir çox müəmmalı faktlar ortaya çıxır. Məsələn, eyni zamanda 4 (!!!) filmin çəkilişləriylə məşğul olan
“Bizim film” və “Sınaq film” prodüsser mərkəzləri əslində eyni adama- Heydər Dadaşova məxsusdur. 2006-cı ildən nazirlikdən  bu mərkəzlərə  4 layihə verilib. İki il ərzində bu prodüsser mərkəzləri nazirliyə layihələrdən heç birini təhvil verməyib. Sadə dillə desək, filmlər hələ təhfil verilmədiyi və nəticələrin də necə olacağı bəlli olmadığı bir vaxtda, şirkət rəhbərləri yeni sifarişlər almaqda davam ediblər. Artıq film təhvil verən və kifayət qədər uğurlu nəticələr əldə edən şirkətlər isə yeni proyektlərdən kənarlaşdırılıblar. Hətta nazirliyə təqdim olunan bir proyektin “Yeni Dalğa” Prodüser Mərkəzindən “alınıb”, ehmalca “Bizim Kino”ya ötürülməsi faktı da var. İndi mənə başa salın, burada hansı məntiq var? Milli filmlərin istehsalı şöbəsinin rəhbəri Cəmil Fərəcov və Cahangir bəy kinonu beləmi inkişaf etdirirlər?
Tanıdığım rejissorlardan biri demisdi ki, nazirliyə müstəqil fikirli yaradıcı insanlar lazım deyil. Nazirliyə onların bütün əmrlərinə və qərarlarına qul itaətkarlığı ilə razı olan adamlar lazımdır. Nə demək olar? Bu tendensiya təkcə bu nazirlikdə deyil, bütün dövlət strukturları üçün xarakterikdir. Bu, rejimin tələbidir. Uduzan isə kim olur? Əlbəttə biz seyrçilər, vətəndaşlar, Azərbaycan istehsalı olan keyfiyyətli filmlərin yolunu həsrətlə gözləyən izləyici. Deyəsən yenə dalana dirəndik…

Yazıya səs verin

• (3 səs, təxmini: 5 ilə 5)
  
   Loading ...