Perç Zeytunsyan. Hekayə. (Ermənistan)
Yazar: Admin | Bölmə: Tərcümə | Tarix: 31 Temmuz, 2008
On nəfərdən biri
Tezliklə gələcəklər…
- Siqaretin var?
- Mən qorxuram … mən ölmək istəmirəm.
- Sakit ol, heç bir şey olmaz.
- Evdə, gizlində bir şüşə viski saxlamışam. Ələ keçirməyiblərsə, müharibə qurtarandan sonra içərəm.
- Mən soruşuram ki, siqaretin var?
- Şəhərdə bir tanışım var, pinəçidir. Müharibədən sonra gedib onun yanında şagird olacağam.
- Saat neçədir?
- Kimdə saat var ki…
***
Onlar az danışan və dərdli əsgərlər idi. Danışanda da çox mənasız şeylərdən danışırdılar. Ancaq hamı bir-birini diqqətlə dinləyir və anlayırdılar ki, elə belə də olmalıdır. Bir sözü neçə dəfə təkrar edirdilər. Heç kim də demirdi ki, bu sözü artıq neçənci dəfədir ki, eşidir…
Eyni söhbətdən bezəndə də dözüb dinləyirdilər. Hərdən biri o birinin sözünü kəsirdi.
- Əşi, bəsdir, qurtar görək, eyni şeyi nə qədər danışmaq olar?
Bir müddət araya sükut çökürdü…
Mənalı-mənalı bir-birlərini süzürdülər: bəlkə o haqlıdır, hə? Bəlkə o sözü onların hər biri deyə bilərdi. Hər kəs öz macəralarından danışmaq istəyirdi. Ancaq tək bir nəfər danışmalı idi. Hamı birdən danışa bilməzdi ki…
Bu dəstə artıq bir neçə gün idi ki, ön cəbhədə vuruşmaqdan imtina etmişdi. İndi isə həyəcanla nəyisə gözləyirdilər…
- Gəlirlər, – əsgərlərdən hansısa qorxunc, vahiməli səslə dilləndi. Bu səs onlardan birinin səsi olsa da təəccübləndilər; sanki bu səs qeybdən gəlmişdi və onlara tanış idi.
Cəza dəstəsi yaxınlaşdı.
- Qalx! – əmr verildi. – Sıraya düzül!
Heç kim heç nə düşünmürdü, hamının nəzəri uzaqda boğuşan iki itə yönəlmişdi. Bilmək olmurdu itlər boğuşur, yoxsa oynaşırlar…
Zabitlərdən biri nəsə dedi. Uzun-uzadı danışıqlardan əsgərlərin yadında yalnız bu qaldı – onlar satqındırlar və hərbi əmri yerinə yetirmədikləri üçün hər on nəfərdən biri güllələnməlidir.
Əsəbi bir səs eşidildi:
- Mən ölmək istəmirəm… Məni məcbur elədilər.
Artıq hamıya aydın oldu ki, hər on nəfərdən biri güllələnməlidir; onuncu, iyirminci… otuzuncu… Cəmi yetmiş nəfər idilər. Demək, yeddi nəfər ölməlidir. Onuncu… iyirminci, otuzuncu…
Sıradakı birinci əsgər qeyri-ixtiyarı gülümsədi və xoşbəxtcəsinə zabitlərə baxdı. Çünki birinci idi və buna görə elə bil ki, onlara borcluydu…
Zabitlərdən biri kinoaktyora oxşayırdı. Birinci əsgər əlini cibinə qoyub özündən razıymış kimi lovğalandı: bunlar haranın itidirlər ki, komandanlığın əmrini yerinə yetirməsinlər?! Heç nədilər! Sadəcə, əsgərdilər. Buna görə də cəzalanmalıdırlar. Sonra tez yadına düşdü ki, işin təşkilatçılarından biri də elə özüdür… Qorxa-qorxa əllərini cibindən çıxartdı, başını yerə dikdi.
Sıradakı ikinci və üçüncü əsgərlər nədənsə birinci əsgərə qibtə ilə baxırdılar. Fərqi nəydi ki? İkinci əsgər də güllələnməyəcəkdi, üçüncü də, ancaq birinciyə həsəd çəkirdilər. Çünki o, hamıdan birinci idi!
Qalan əsgərlər isə gözləyirdilər. Heç biri bilmirdi ki, hansı nömrədir… Öz nömrələrini çağırmağa başladılar. Səsləri eşidilmirdi… Birinci özü öz səsindən diksindi:
- Birinci…
Doqquzuncu əsgərin rəngi sapsarı oldu, çünki çiyni onuncunun çiyninə toxunurdu! Ona görə, ona elə gəldi ki, onuncudan ona da nəsə «pay» düşəcək.
Yox, necə olsa, bir rəqəmin fərqi az deyil: fərq olmasaydı heç doqquz rəqəminə ehtiyac olmazdı. Özü öz tapıntısına sevindi.
Əsgərlərin sakit səsləri eşidilirdi:
- On altı…
- On yeddi…
- On səkkiz…
On doqquzuncu utanırdı, çünki iyirminciyə ürəyi yanırdı, onun ailəsinə məktub yazacaqdı… Müharibə bitdikdən sonra onlara gedəcəkdi, ailəsinə toxtaqlıq verəcəkdi…
Sevinirdi ki, iyirminci deyil, deməli, ölməyəcək… Anladı ki, insanlar nə qədər qorxaqdırlar… İndi ömründə ilk dəfə özünü tanıdı…
- Mən ölmək istəmirəm… – Yenə yalvarışlı səs eşidildi.
Əsgərlər ehtiyatla saymağa davam etdilər:
- İyirmi altı.
- İyirmi yeddi…
- İyirmi səkkiz…
- İyirmi doqquz…
İyirmi doqquzuncu xəfifcə gülümsədi.
O, özünü allah adamı sayırdı, ibadət etmişdi, uşaqlarına İncili öyrətmişdi. Arvadı ilə isə ilk dəfə İsanın şəklinin altında baxışmış, sevişmişdilər. İndi o, otuzuncu deyil, iyirmi doqquzuncu olmağını öz möminliyi ilə əlaqələndirirdi. Az qala çığırmaq istəyirdi:
- Qardaşlar, inanın, o, sizi də xilas eləyə bilər…
Ancaq çığırmadı. Çünki daha Allaha inanan yox idi.
Qoy bir müharibədən sağ-salamat qayıdım… yaxşı bir iş tapım… varlanım… qocalıb əldən düşənəcən yaşayıb ölüm… Əvəzində, ilahi, təkcə sənə tapınacağam. İndi isə xaç çəkirəm… Allah eşqinə, peyğəmbər övladları eşqinə…
- Otuz altı…
- Otuz yeddi…
- Otuz səkkiz…
Otuz doqquzuncu xəcalət çəkirdi; qırxıncı onun ən yaxın dostu idi, o bu dostluqdan utandı, bir yerdə oxumuş, bir yerdə döyüşmüşdülər. Əgər onlar yoldaş olmasaydılar, indi çırada yan-yana durmayacaqdılar. Sakitcə nəfəs aldı. Onu heç kim günahlandıra bilməzdi, yadına düşdü ki, bir dəfə dostuna pislik edib. Bunu xatırlayıb utandı.
Bundan əsgərlər xəbər tutsaydılar, onu əclaf, satqın adlandırardılar… Dəhşətli əzablar içində bu fikirlər onun ən böyük bəraəti idi.
- Qırx altı…
- Qırx yeddi…
- Qırx səkkiz…
- Qırx doqquz…
Qırx doqquzuncu deyəsən ölümdən qurtulduğuna sevinmədi. Sanki əvvəlcədən bilirdi ki, ölməyəcək. Hesab edirdi ki, namuslu adamdır və ona görə də yaşamalıdır.
Amma… qəflətən zabit bağırdı:
- Saxlayın… qatışıqlıq oldu… Təzədən sayın…
Və aydın oldu ki, doğrudan da qatışıqlıq olub, qırx doqquzuncu əlli imiş, əllinci isə – əlli bir…
Belə də olmalıydı. O, bunu əvvəlcədən hiss etmişdi. Çünki sədaqətli insan olmuşdu, bunun üçün də ölməliydi…
Əvvəlki əllinci indiki əllincini tanımasa da, xəcalətdən qızardı və ona elə gildi ki, günahkar məhz odur. Mızıldandı.
- Mən… mən… məndə günah yoxdur…
Bu sözlərin heç bir mənası yox idi. Bu anda düzlük də günah sayılırdı… Yenə nəsə dedi, axırıncı sözü təmiz, aydın tələffüz etdi.
- Bəlkə … mən də öldüm… müharibədən çoxu sağ çıxmır…
- Əlli altı…
- Əlli yeddi…
- Əlli səkkiz…
- Əlli doqquz…
- Mən ölmək istəmirəm… məni məcbur elədilər… – altmışıncının tanış və yalvarıcı səsi eşidilirdi. Ona heç kimin yazığı gəlmədi.
Amma… yetmişinciyə hamının yazığı gəldi. Onuncunun da, iyirmincinin də, otuzuncunun da … hamısının… Hamısının say başlayanda ümidləri var idi ki, ölməyəcəklər, hər onuncudan biri olmayacaqlar… Ancaq o sonuncu əsgər yetmişinci olduğunu çoxdan bilirdi…
Çevirəni: Kənan HACI
Yazını dostuna göndər
| 
Yazını Çap et
| 1.136 oxunma | 28 Şərh var
(5 səs, hardasa: 3,20 ilə 5 arası)
Loading ...
Loading ...
Yüklənir...
Koppeyoglu, yaman yazib – deyecem, xalq diplomatiyasinin eleyhine olanlara xeyanet etmish olacam…
Maraqlı hekayədir. “AĞDAM”la gedər…
tesirli hekayedir. olum her yerde ve hemishe neytraldir.
Kultaz-a teshekkur edirem ki, bele bir edebiyyat numunesini derc edib. Xahish edirem meni duzgun basha dushun sohbet milli mensybiyyetden yox edebiyyatdan gedir. Perç Zeytunsyan 90-ci illerde Ermenistanin medeniyyet naziri idi. Bizim edebiyyatimizin unlu isimleri hesab olunan 60-cilar zumresine aiddir. Amma bizim 60-cilardan ferqli olaraq onun yaradiciliqi 1960-ci illerde qalmayib, eksine indi de aktualdi ve maraq doqurur. Ve bizimkilerden ferqli olaraq ne Perç Zeytunsyan, ne Qrant Motivasyan konyukturanin yedeyinde getmediler. Yeri gelmishken onlarin bir vaxtlar dostluq etdiyi, tut araqi icdiyi shexsler indi Azerbaycanin xalq yazicilaridilar. Goresen bizimkilerinde eserlerini Ermenistanda derc edirlermi. Saq olun!
Qəribədi, bu hekayədəki əhvalatı mən uşaq vaxtı orta məktəb müəllimimdən eşitmişdim. O, mütəliləli adam idi.
Hər 10-dan 1-ni güllələmək əmri verilir, sonra səhv olur və təkrarlanır – hadisə budu.
Sonra mən oxşar əhvalatı “Azərbaycan” jurnalının 80-ci illərdəki sayında oxudum. Səhv eləmirimsə cex, ya da bir polyak yazıçısının (səhv ehtimalı var) qələmindən çıxmışdı.
Bu müəllif isə ermənidi deyəsən. Tərcüməçi isə Kənan Hacıdı.
Bəlkə hekayələr də reinkarnasiya olunur?
P.S. Mənim 40-dan artıq yaşım var
Dogurdan beyendim. Qeribe axici hekayedi. Medeniyyetin, eserlerin mensub oldugu dovletler olmur. Ve ya hec belke de insanlar da olmur. kim bilir.
Pul olsaydı, men buna super bir bedii film cekerdim… Amma teessuf… Boyuk ve sanballi eserdir. Dogrudan da edebiyyatin kimliyi olmur, dininden, dilinden, mensubiyyetinden asili olmayaraq gozel eser hezm olunur ve alqiwlanir. Alqiwlar! Men wexsen cox wey oyrendim bu eserden.
hekayəni bəyəndim. ama sevinc çılğın tərifləyibsə, şübhələndim, odur ki təzədən oxuyacam.
sevinc xanım vallah sənin yanlış qənaətlərin və bu qədər cəhdlər içində heç olmasa bircə dəfə karıxaraq da düz nəticə çıxarmamağın bu hekayədən heç də maraqzız deyil. sən yaxşı qızsan, ama şəxsən mənə əzab verirsən. burada məhz kinematoqrafik elementlər yoxdur. burada söhbət insanların psixologiyasından gedir.
amaravati, sən dediklərində ümumiyyətlə məntiq görürsənmi? Belə çıxır ki, söhbət insanların psixologiyasından gedirsə bunu kinoda ifadə eləmək mümkün deyil? Bir də ki, bu hekayənin mövzusu dəfələrlə ədəbiyyatda da , kinematoqrafda da işlənib…
scorpion, psixoloji filmler en qədərdir, bilirəm, ancaq psixoloji hekayə oxuyub “bunu nə filmə çəkərdim” söyləmək üçün xeyli istedadsız olmaq gərəkdir. hərgah səni bu cərgəyə aid etmək olmaz. səmimi ol.
Ela hekayedir
Hekayesini ermeni yazib, filmini de gurcu chekecek deyesen…
BIZ YAVAS-YAVAS ERMENILERE QARSI SEVGI YARADILMASININ ICINDE ERIYIRIK.MAHNILARI BAKIDA YAYILIR,EDEBIYYATI YAYILIR,QRANT MUKAFATLARI QARSILIGINDA ERMENI QIZIYLA-AZERBAYCAN OGLUNUN MEHEBBETINDEN BEHS EDEN YALANCI SEVGI ROMANLARI YAZILIR. 1 AZDAN TORPAGIMIZI HEDIYYE EDIB,YENIDEN CAN-CIYER OLACAGIQ TA KI,DAHA BIR 40-50 IL KECENEDEK VE BIZI YENIDEN XOCALIDAKI KIMI,1905,1918 CI ILLERDE QIRDIQLARI KIMI QIRIB TORPAGIMIZI ALANACAN.
MEN EDEIYYATCIYAM,AMMA HER SEYDEN EVVEL VETENPERVEREM.EDEBIYYATIN NELERE QADIR OLDUGUNU,ICINDE GIZLI SEVGI YARADA BILME QABILLIYYETINI YAXSI BILIREM.ONA GORE BU CUR “YENILIKLER” MENI QORXDUR.
GIRIN BAXIN HANSI ERMENI SAYTI NEINKI EDEBIYYAT NUMUNEMIZI HEC BIZIM HAQQIMIZDA NESE MUSBET 1 SEY YAZIRMI?
Erməni heç vaxt bu qədər səmimi olmayıb. Qoy hər kəs bu hekayəni oxusun və nəticə çəxarsın. Mən hekayəni çevirərkən zövq aldım, ermənini öz maskasını yırtması mənə ləzzət verdi.
Hekaye xosuma geldi, tercume de cox axicidir. Mence edebiyyatin cinsi olmadigi kimi irqi de, milliyeti de yoxdur. Cinsi olmayan birinin yeqinki milliyeti de olmaz. Edebiyyatda heyat oz eksini tapir, Ermeni saytlari bizim haqqimizda hec ne yazmirsa paxilliqlarindan ireli gelir, amma bizden yazmasalar da ELI EKBERIN ARTUSH VE ZAUR ESERINDEN mutleq yazib, bu hekayeni danlamaqdansa o eserde OZ EKSINI TAPAN IYRENC SEVGI SEHNELERINI TENQID ETMEK duzgun olardi.
Bir de cox xahis edirem, CEVIREN, CEVIRMEK sozlerini tercumecilikden uzaqlasdirin,tercumecilik senetinde tercumeci sozu var, cevirmenk ise bize qonsu turkiyeden gelib, soz ozu dilimizde movcud olsa da, tercume nezeriyyesinde cevirmek deyil, tercume etmek sozu islenir, onda belke cevirme nezeriyyesi adli yeni bir elm sahesi de yaradaq?
bu hekaye Sumqayitda olur…Demeli 2032ci ilde ermeniler baku ugrunda qizgin doyusde iken bu 70- nefer esir dusur..Bizimkiler onlari “mecbur” edirler ki buitun planlari aciqlasinlar..Neyse belelikle onlarin sumqayitdaki yerlerinin hamsi bir teher bombalanir…ve o bombardimandan 7 deyqe evvel olacaq sohbetdir…ondan sonra tabii biz sıka sıka taa irevana qeder gedeceyik…
Bu hekayə bir daha sübut edir ki, ədəbiyyatın vətəni olmur, sənət bəşəridir.
Ermeni edebiyyati Azerbaycan medeniyyet saytinda niye teblig olunur basha dushe bilmirem.Bu hekaye ermeniler ucundur.Sabah goturub bu yazari dersliye salsalar hec teeccublenmerem! Bu hekayeni terifleyenlerden sorushuram Elcinin “Sari gelin” hekayesini oxumusunuzmu? Bu terifleyirsiniz,cox adi bir hekayedir.Her kes yaza biler.Isteyenler bu deqiqe Azerbaycan ordusunda Nurlanin bashine gelenleri yaza biler, bundan min defe yaxshi hekaye alinar.
He, ishgalchi ermeniler indi de bashladilar ureklerimzi ishgal etmeye. Baltanin sapi ise yene ozumuzdendir. Hekaye yox, ezizlerim mezmun maraqlidir. Bu qeder besit. Bir ermeni uchun bir-birinizi qirmaga deymez. Kenan bey, belke bizim yazarlardan da bir nechesini xarici dile tercume edesiniz? Bele de bosh sheylere zamaniniz qalmaz.
Goresen, Zeytun sozunun ermenice menasi nedir? Mene maraqlidir, onlara niye turk kokenli sozlerin chox vaxt ozlerine failiya edirler. Durub sorushsan ki, ermenice zeytun nedir, meettel qalacaqlar. Sonra da deyirler ki, ermenilerin gunahi yoxdur, onlari qizishdiran rusdur. Qaninda nifret olmayani hansi quvve qizishdira biler?
Irade xanim;
“zeytun” un Azerice ya da Turkce anlami ne ecaba?
Mumkunse izahli cavab olsun,lutven!!!
İradə xanım, qətiyyən mühakimə etmək fikrim yoxdur… Sadəcə, Sizin soyadınızın nədən yəhudi mənşəli olmasını soruşsalar, Siz nə cavab verərdiniz?
Hörmətlə.
HEKAYENI QALDIRIB ELE ZIRVEYE QOYMUSUNUZ KI…ELE BIL DUNYADA BU MEZMUNDA BUNDAN YAXWI IKINCISI YOX DERECESINDEDIR))))))))))))))))))))))OZUNUZU GULDURMEYIN SIZ ALLAH))))BELE TESIRINE DUWMUSUZSE GOTURUN BIRINI DE SIZ YAZIN BIZ DE SIZI TERIFLEYEK, NECE DE OLSA HEMKARISIZ AXI))))))))) HEKAYE MENE TEKRAR GORUNDU, PIANIST FILMINI XATIRLATDI…..KIM BILIR ermeni HARDAN 4IRPIWDIRIB……
DEYIREM PROZA BOLUMUNDEKI YAZISI BU HEKAYEYLE ELA GEDIR HA))))))))
PIANIST FILMI, DOSTAYEVSKININ IDIOTUNDAKI BEZI SEHNELER, HELE DEMIREM HANSI ESERLER….YEQIN O YAZI4ILAR BU ZEYTUNDU, 4INARDI NEDI BUNDAN OGRUYUBLAREE SUJETI))))))))))
hmm wehid mektublari sozum silinib, onda gerek bu hekayede silinerdi ….
Məsələyə bu qədər bəsit formada yanaşmaq olmaz. Erməni nə vaxtdan bizim ürəyimizi fəth edib? Emosional yox, soyuqqanlı olmaq lazımdır. Azərbaycan nəsrində də erməni vandalizmini əks etdirən kifayət qədər nəsr nümunələri var, həmin əsərləri də başqa dillərə çevirib dünya oxucusuna çatdırmaq lazımdır.