Ədəbiyyatın «işgəncələr kralı»

Elnur Astanbəyli

Bir neçə ay əvvəl «Reytinq»də Ramiz Rövşənin Azərbaycan polisinin şücaəti haqqında filmə məsləhətçi təyin edildiyini yazmışdım. Filmin başqa bir məsləhətçisi isə daxili işlər nazirinin müavini, etirazçı xalq kütləsinə qarşı amansızlığı ilə ad çıxarmış, «Viloş» ləqəbli Vilayət Eyvazovdur. Qısası, allah ömür versə, tezliklə Ramiz Rövşənlə Vilayət Eyvazovun adını titrdə yanaşı görəcəyik. Nə isə. Yazı çıxandan sonra hətta ən aqressiv dostlardan belə, «şər, şər, day bu qədər də yox» janrında mesajlar, e-maillər aldım. Heç kim buna inanmaq istəmirdi. Halbuki 2003-cü ilin şərəfli seçki etirazlarından sonra işgəncələrə qarşı komitəyə rəhbərlik edən, insanları polis zülmündən qorumaq missiyasını üzərinə götürən Ramiz bəyin həmin vaxt işgəncələrin başında dayanan Vilayət Eyvazovla eyni filmə məsləhətçilik etməsində təəccüblü heç nə yoxdur. Çünki Ramiz Rövşən bundan əvvəl 2003 seçkisinin daha bir anti-qəhrəmanı – həmin vaxt Az.TV-dən müxalif ruhlu insanların ünvanına hər cür təhqir, böhtan yağdıran İsmayıl Ömərov haqqında tərifli sözlər söyləmişdi. İnanmayanlar gedib İTV-nin saytına baxa bilərlər. Qısası, Ramiz Rövşən müxalifətçiliyində də şairliyi qədər qurama, saxtadır.
Bu heç. Ramiz bəyin «Viloş»la işbirliyi haqqında yazandan sonra eşitdim ki, bu məlumatın qəzet səhifəsinə çıxması ona pis təsir edib, hətta dostlardan birinə məni harda tutsa döyəcəyini deyib. Bu yaxınlarda, Elçibəyin 70 illiyi ilə bağlı tədbirdə isə filmə məsləhətçi olduğunu özü də etiraf etmişdi. Amma iki həftə əvvəl bu etirafını unudub, qəzetlərə heç bir filmə məsləhətçi olmadığı barədə açıqlamalar verdi. Adam nə qədər yalan danışar, İlahi!!
Bəli, Ramiz Rövşən həqiqətən də Azərbaycan polisinin şücaəti haqqında filmin Vilayət Eyvazovla bərabər məsləhətçisidir. Digər üç məsləhətçi isə aşağıdakılardır: polkovnik Sadiq Gözəlov, polkovnik-leytenant Çəmən Əhmədov və kinorejissor Cəmil Quliyev. Film «Qardaşlar» adlanır, rejissoru və ssenari müəllifi Samir İbadovdur. Sifarişçi Daxili İşlər Nazirliyidir. Dedektiv melodrama janrında çəkilən filmin istehsalçısı «İS prodakşn» adlı kino şirkətidir. Baş rollardan birinə Türkiyənin tanınmış aktyorlarından biri dəvət edilib, çəkilişlər əsasən Azərbaycanda, qismən də Rusiyada aparılacaq. Film barədə rəsmi məlumat kinozal.az saytına yerləşdirilib və kiminsə hələ də azacıq şübhəsi qalırsa, zəhmət çəkib həmin sayta baş vursunlar.
Dostlar, düzünü qalsa, şücaəti, igidliyi cibə nəşə atmaqdan, adam döyməkdən o yana keçməyən Azərbaycan polisi haqda filmə Ramiz bəyin «Viloş»la bərabər məsləhətçilik etməsini anlayışla qarşılamaq lazımdır, «ehtiyac qul eylər qəhrəmanı da». Hərçənd Ramiz Rövşənə heç vaxt qəhrəman kimi baxmamışam, çünki onun ölümdən, qəbirdən, başdaşından bol şeirləri mübarizə əhval-ruhiyyəsindən çox uzaqdır, xalqa pessimizm, təslimçilik aşılayır. Bir sözlə, onun poeziyası öz qaramatı ilə ədəbiyyatın «bandotdel»idir. Sadəcə, adamı yandıran Ramiz Rövşənin göz-görəti bir həqiqəti malalamaq, sudan quru çıxmaq cəhdidir. Bundansa Ramiz Rövşən heç olmasa, ömründə bir dəfə səmimiyyət göstərərdi, dostu və qardaşı Vaqif Səmədoğlu kimi açıq deyərdi ki, «əcəb eləmişəm, mənim də zəngin yaşamağa haqqım var», biz də işimizi bilərdik, onu rahat buraxardıq.
60 yaş Azərbaycan şair-yazıçılarının sınaq yaşıdır, onlar adətən bu yaşdan sonra 180 dərəcə dəyişir, dönüb özləri olurlar, yəni bu yaşa qədər qazandıqları az-çox xətir-hörməti ömürlərinin sonunu rahat, komfort həyat yaşamağa xərcləyirlər. Nə etməli, Ramiz Rövşənin də qisməti bura qədərmiş.

Kamil yalançı

Növbəti qonağımız Ramiz Rövşənin qudası Kamil Vəli Nərimanoğludur. Əslində elə bir ədəbi və ictimai funksionallığtı olmayan Kamil Vəlinin üstündən sükutla keçmək daha yaxşıdır, çünki belələrinə qələm bulaşdıranda özlərini ciddi adam hesab edirlər. Amma keçən həftə o, elə bir yalan danışıb ki, hakimiyyətin 600 min iş yeri barədə sabotajı bunun yanında toya getməlidir. Möhkəm durun, getdik.
Avqustun 14-də Bəxtiyar Vahabzadənin 84 yaşı tamam oldu. Bu münasibətlə Kamil Vəli «Dərd şairi» adlı yazısını iki-üç qəzetdə çap etdirdi. Dişimi dişimə sıxıb oxudum. Hamı bilir ki, Kamil Vəli nə yaza bilər. Hələ üstəlik, yazı bütün birinci katiblərin sevimlisi Bəxtiyar Vahabzadə haqqındadırsa, deməli, hər şey aydındır. Nə isə. Kamil müəllim yazısında qocaman xalq şairindən «qəhrəman», «dissident» düzəltməyə uğursuz cəhd edib. Guya 74 yaşlı Vahabzadə bütün ömrünü millətin dərdini çəkməklə, ədalətsizliklə mübarizə içərisində keçirib. Bunun belə olmadığını, allaha şükür, Azərbaycanda artıq 7-dən 77-yə hamı bilir. Kamil Vəli də bilir, billə-bilə də yalan yazır. Səbrinizi basın, artıq mətləbə gəlib çatmışıq. «Olaylar» qəzetinin 1-2 sentyabr, 1998-ci il tarixli sayında Kamil müəllim Bəxtiyar Vahabzadə haqqında deyir: «Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə hər üç-dörd aydan bir fikrini dəyişir, bu, insanın inkişafı deyil, biqələmunluğudur». Dəhşət! Görəsən, bu on ildə nə baş verdi ki, hörmətli Nərimanoğlu birdən-birə Vahabzadə haqqında tamam tərsini danışmağa başladı? Bəlkə xalq şairi irticaya qarşı etiraz səsini ucaltdı, xəbərimiz olmadı? Bəxtiyar müəllimin iki misrası var:

Kaş elə bir cihaz kəşf ediləydi,
Qandakı qeyrəti ölçə biləydi.

Demək artıqdır ki, belə cihazın kəşf edilməsini istəyən ən sonuncu adam elə xalq şairinin özüdür.
Mətləbdən uzaqlaşmayaq. Kamil Vəli də ən azı Bəxtiyar Vahabzadə qədər sürüşkən biridir. AXCP-nin parçalandığı ilk vaxtlarda «klassiklər»in tərəfindəydi, Əli Kərimli başda olmaqla, «yurdçular»a Elçibəyə xəyanətdən tutmuş hakimiyyətə işləməyədək ən ağır ittihamlarda bulunurdu. Amma indi o, Əli Kərimlinin yanındadır, «yurdçular»a müşavirlik edir. Üstəlik, camaata əqidə, ləyaqət dərsi keçir. Ayıb, vallah, ayıb! Heç kim alnınıza tapança dirəyib, sizi yazmağa, danışmağa zorlamır. Yetər artıq, gedin nəvələrinizlə oynayın, yazıb özünüzü daha da biabır, bizi də təhqirə məcbur eləməyin.
Bu da sizə Çingiz Abdullayev!

Keçən ay dedektiv yazıçısı, AYB-nin katibi Çingiz Abdullayev «Exo» qəzetinə müsahibə verib Azərbaycan təhsilini yıxıb-sürümüşdü. Universitetlərdəki, orta məktəblərdəki rüşvətxorluqdan, korrupsiyadan dəhşətə gəldiyini demişdi. Onların gənclərə yaxşı savad verdiyinə inanmadığını bildirmişdi. Azərbaycan təhsilinin ağıllı və ləyaqətli insanlar yetişdirə biləcəyinə əmin olmadığını söyləmişdi. Əslində Çingiz müəllimin müsahibəsində qeyri-adi heç nə yox idi, onsuz da təhsilin it günündə olduğunu səhər-axşam yazırıq, Misir Mərdanov da bu qulağından alıb o qulağından ötürür. Amma Azərbaycan elə bir ölkədir ki, burada insanları ən adi həqiqətlərə inandırmaq üçün mütləq cəmiyyətdə xüsusi imtiyaz sahibi olmalısan. Ona görə də Çingiz Abdullayevə həmin müsahibəsinə görə yekə bir sağ ol düşürdü. «Düşürdü» deyirəm, çünki artıq düşmür. Niyəsini indi yazacam. Beş-altı gün əvvəl bir oxucu e-mailimə Çingiz Abdullayevin «Exo» qəzetindəki üzrxahlıq məktubunu göndərib. Dedektiv yazıçısı həmin üzrxahlıq məktubunda haqqında bəhs etdiyimiz müsahibəsində fikirlərinin təhrif olunduğunu deyir, ona görə də, çoxminlik müəllim ordusundan üzr istəyir, yəni bir növ söylədiklərinin arxasından qaçır. Açıqca görünür ki, müsahibəyə görə ona yaxşıca qulaqburması veriblər, gözünü əməllicə qorxudublar.
Buyurun, bu da sizə Çingiz Abdullayev! Adam, sənin nəyin çatmır, kitablarının tirajını yığıb-yığışdırmaq olmur, özünə qismət, adın-sanın, pulun-paran. Bəs bu nə cəsarətsizlikdir? Üzrxahlıq əvəzinə, «həqiqəti demişəm, əcəb eləmişəm» söyləsəydin, nə itirəcəkdin?   Bu qorxaq xislətlə o boyda dedektiv kitabları necə yazmısan, mat qalmışam. Əslində səni qınamalı da deyil. AYB-nin havasından, suyundandı, ora cəsur girən qorxaq, qalib girən məğlub, dürüst girən yalançı çıxır.