Nərmin Kamalın “Umberto Eko və Postmodernizm fəlsəfəsi” kitabı işıq üzü görüb. Müəllifin kitaba yazdığı ön sözü təqdim edirik:

Kitabın adındakı hər iki açar-söz – Umberto Eko və Postmodernizm fəlsəfəsi XX əsrin ikinci yarısının hadisələridir, deməli, zamanca müasirlərimizdir. Postmodernizm - Avropa fəlsəfi, bədii-estetik düşüncə tarixində keyfiyyətcə yeni mərhələ sayılır. Bizim Qərbə inteqrasiyamız yalnız onun klassik sistemləri çərçivəsində qala bilməz, Qərbə necə varsa, olduğu kimi yanaşmamız üçün onun ən yeni ideyalarını, ən yeni dünyagörüşünü öyrənməli və diqqətə almalıyıq. Davamı…

(Qalib Toğrula Kopenhagendən birinci məktub)

… Cavanşir Yusiflini samballı polemikaya dəvət etdim, malisef qaçdı, təklif elədiyim mövzuya öz bloqundan səthi reaksiya bildirdi… Başdan- ayağa sosial problemlərə “dövrün ictimai-siyasi hadisələrinə münasibət bildirmək cəhdi” deməkdən irəli gedə bilmədi…
… Şərif Ağayarın hekayəsi haqda fikirlərimi dedim, digər yorumçulara cavab verdi, mənim qeydlərimə münasibət bildirməkdən çəkindi, “susmaq razılıq əlamətidir”, - bu, öz yerində- amma etiraf edə bilmək də mədəniyyətdir… Davamı…

Poeziya zamanın bir an ayaq saxladığı yerdir. Poeziya zamanı bizə hiss elətdirən Allah möcüzəsidir. Məncə, zamanı ən çox uşaqlar hiss eləyirlər.
Uşaqlar dünyanın ilk şeiridir. Dünyanın ilk şeiri olduqları üçün də dünyanı yaxşı duyurlar. Məsələn, biz ağacdan pəncərə düzəltmək istəyirik, onlarsa ağacın budaqlarından yelləncək asmaq fikrindədirlər. Davamı…

(“Fraqmentlər” kitabından)

Ən yaxşı şeirlərində nə var – bunu demək və bəlləmək o qədər də asan deyil. Ona görə yox ki, onun təqdim etdiyi mətndə informasiyanın tipi quruluşca mürəkkəbdir, dərhal izaha yatmır, yaxud bir neçə mənbədən gəlməklə, dərhal qiymətləndirmə işini çətinləşdirir. Ona görə ki, bu bədii aləm həm son dərəcə ənənə ilə bağlı, həm də ənənəni çarpaz kəsən işarələrdən hörülmüşdür. Əli Kərim şeirə qəribə bir sakitlik və rahatlıq gətirdi. Davamı…

«İnsan danışır. Ayıq olanda da, yuxuda da. Biz bir kəlmə söz tələffüz etmədən, dinləyəndə və mütaliə edəndə, işləyəndə və istirahət edəndə də danışırıq. Hər necə olur-olsun…danışırıq. Ona görə danışırıq ki, bu bizim üçün təbii xassədir. İnsan dili təbiətdən alıb. Belə bir təlim var ki, heyvanlardan və bitkilərdən fərqli olaraq, insan danışan varlıqdır. İnsanı insan edən də dildir….» (Haydeger).

Məşhur filosofun fikrinə dəstək kimi, deyə bilərik ki, dil… həm də insanı dəyişdirir, onu üz-gözü öyrəşən dünyadan qaçmağa məcbur edir. Dil «qurtaran» kimi, insan ölür (Haydeger: dil həm də dərin uçurumdur). Bəs yazmaq necə, onun insanın yaşamasına və ölümünə - həyatına münasibəti necədir? Davamı…

Cavidanın ad gününə tənqid hədiyyəsi

Demək olar ki, hər gün bu yazını beynimdə yazıb, hər gün də onu kompüterə köçürməyə cəsarət eləmirəm. Niyəsini də bilirəm, daha doğrusu, bu barədə də çox fikirləşmişəm.
Əlbəttə, Cavidan barədə mənim yazmağım çətindi, təkcə ona görə ki, biz təxminən eyni vaxtda çap olunmağa başlamışıq, adlarmız da bəzən paralel çəkilib. Heç məsələnin bu tərəfini də kənara qoyuram ki, filoloji fakültəni bitirsəm də, özümü tənqidçi rolunda o qədər də yaxşı hiss eləmirəm. Sonuncu elə də qorxulu deyil, ən pis halda, indi yazdıqlarımı həvəskar müəllifin, ya elə adi bir oxucunun fikirləri kimi qəbul etmək olar. Davamı…

Qaçılmaz ön söz

Ədəbiyyatşünaslıq mövzusunda yazdığım bu üç esseni müxtəlif vaxtlarda qəzetlərdə dərc etdirmişəm. İndilikdə şəxsi arxivim qarmaqarışıq olduğundan, həmin qəzet nüsxələrini tapa bilmədim. Onların kompüter çap variantını, güman, tezliklə dərc olunacaqmışlar deyə, tarixlərini qoymadığım və kompakt bir yerə yığdığım yazılar arasından tapıb çıxardım. Burdakı iki yazının altında sevdiyim üsulla tarix qoya bilməmişəmsə də, hər halda, onları öz ömrümdə mən yazmışam. Gəlsənə, gülmək üçün belə bir iş görək – tarixi bu cür yazaq: çoxdan doğulduğu 1950 – hələ ölmədiyi 2008. Davamı…

qamchi@yahoo.com

Özüm də fərqinə varmadan Azərbaycanda ədəbi proseslerə qoşuldum. İlin-günün bu vaxtında Elnur Astanbəylidən təşəkkür almaq, deyilənə görə, hər oğulun işi deyil Azərbaycanda, əgər o, öz guşəsində mənə yağlı beş veribsə, deməli, virtual aləmdəki nikim –QAMCHİ Yazıçılar Birliyinin sədri Anar müəllimdən tutmuş, Azad Yazarlar Ocağının başqanı Rasim Qaracanın qulağınacan çatıb. Davamı…

Oğlumun ad gününə

Epistolyar janr insana olmazın azadlıqlar verir. Vaxtilə “Bərpaçıya məktublar”ı yazırdım. Yazdım və usandım. Necə deyərlər, heç nə bərpa olunmadı, əksinə nəzərdə tutduğum nəsnələr bir az da bərbad hala düşdü. Ancaq… məktub yazmaq hər şeydən üstün və gözəldir. Davamı…

Günel Mövlud

Əvvəla mən bütün ədəbi mühiti “Alatoran” dərgisinin yeni sayının işıq üzü görməsi münasibətilə təbrik edirəm. Doğma dərgini vərəqləyəndən sonra usdufca bir ah çəkərək, bir şeyin fərqinə varıram - bu yüz altmış səhifəlik nəşrdə adamın gözünü sevindirən yeganə mətn “Böyükfırat lahmacun”unun reklam mətnidir. Amma nə yazıq ki, başqası, sadəcə olaraq, yoxdur.
Mən jurnaldakı əsərləri bir-bir saf-çürük etmək niyyətindən bilmərrə uzağam. Amma bu dərgidə ənənəvi olaraq gözdən qaçırmadığım yeganə mətn Azad Yaşarın tərcümələri olur. Azad bəy bu “tərcümə” sözünə həddən artıq həssaslıqla yanaşdığından tezcə də səhvimi düzəldirəm - Azad Yaşarın çeviriləri. Bəri başdan tərcüməçinin (bağışlayın, çevirmənin) qanını qaraltmayaq. Onsuz da çox döşəyəcəyik qabırğasına. Davamı…

Ölüm kimin üçün gəlir?

Mən Rüstəm Behrudini demək olar ki, oxumamışdım. Tələbə olanda onun “Salam, dar ağacı” kitabını almış bir az vərəqləyib dostuma bağışladım. Bu yaxınlarda “Azadlıq” qəzetində Rüstəm Behrudinin şeirlərini gördüm, şeirlər  haqda “Reytinq” qəzetində bir yazı da yazdım. Əlbəttə ki, Rüstəm Behrudini tərifləməmişdim. Amma keçdiyimiz aylarda  Rüstəm Behrudidən müsahibə aldım. Filosof-şair mənə öz kitabını da bağışladı. Bu kitabın da adı “Salam, dar ağacı” idi. Bu kitabı vərəqlədim, ciddi bir şey hesab eləmədiyim üçün ikisini birdən Vüqar Qurdqanlıya bağışladım. Davamı…

Yazıçının özünü sığortalamasına baxmayaraq, həqiqəti bu əsərdə tam əminliklə axtara bilərsiniz

Nərgiz CABBARLI

Müharibə ona kənardan baxanlar üçün maraqlı, içində olanlar üçün faciədir. Və bu, (kənardan baxmaq, yoxsa içində olmaq!!!) sənin müharibəyə məruz qalan ölkənin Vətəndaşı olub-olmamağından asılı deyil. Məsələn, nə qədər Azərbaycan vətəndaşı var ki, müharibə onun üçün ən yaxşı halda ekranda gördüyü, efirdə eşitdiyi «… nəfər şəhid verildi» xəbərindən, ən pis halda isə qonşu qapısına gələn Şəhid tabutundan ibarət olub. Vəssalam! Amma o faciəni yaşamaq, onun ağrısını hiss etmək və əsl müharibənin nə olduğunu bilmək bu ölkənin hər vətəndaşına nəsib olmayıb (müəyyən mənada - nə yaxşı da ki…). Davamı…

Hər bir istedadlı sənətkarın öz yolu, öz məktəbi olur. Müşfiqin də öz yolu, öz məktəbi vardı. Elə bir yol ki, o yolu kimsə gedə bilməz və elə bir məktəb ki, orada şagird olmaq, o məktəbin müdavimi olmaq şərəfdir. Bəlkə YOL sözü kimsəyə qəribə gəlməsin, bu sözü Müşfiq kimi sənətdə öz dəst-xəttini, üslubunu və bənzərsizliyini təsdiq edənlər üçün işlədəndə təəccüblü görünmür. MƏKTƏB sözü isə kimsəyə qəribə gələ bilər (söhbət məktəb müəllimliyindən yox, poetik məktəbdən gedir). Mən də daxil olmaqla bütün ədəbiyyatşünaslar «Poeziyada Müşfiq ədəbi məktəbi» haqda bir kəlmə də söz açmamışıq. Davamı…

Cavanşir Yusifli

Elin sözüylə, həm də kefli İskəndərin utancaq baxışlarıyla baxanda bir də görürsən ki, lotunun biri birdən-birə cild-cild əsərləri utandıracaq səmimiyyətlə seçilmiş əsərlərini qoydu ortaya və bu qəfil hərəkətiylə hamını çaş-baş saldı.
Budur, baxın, burada milli ədəbiyyatımızın bütün janrları üstə gəzişmələr var: qoşma, gəraylı, sərbəst, sonra: səhnəmizin yaraşığı dram əsərləri, hekayə, roman, povest və nəhayət bunların hamısının əvəzindən çıxış edən esselər… Sırtıq bir ifadəylə deməli olsaq, dərhal bədii ədəbiyyatı təbliğ və təşviq edən yaramazlar çıxdı meydana, başladılar, nə başladılar: ümumi mənzərə özü sənə deyir ki, hər şey əladır və deyəsən, az qalıb… bir azdan sükut pozulacaq. Davamı…

Tehran Əlişanoğlu: “Nəyisə kiməsə isbata hacət duymayanda daha çox iş görmək istəyirsən”

(Tənqid Həftəsi)

- Tehran bəy, “Kultaz”ın Tənqid Həftəsi sizcə alındımı?
- Məncə, bu suala daha dəqiq cavabı sizdən almaq olar; yəni qarşıya nə məqsəd qoyulmuşdusa, həmin məqamdan çıxış edərək, cavab axtarmaq daha doğru olardı. Şəxsən mən “Kultaz” oxucusu olaraq, burdan yenə də xeyli informasiya ala bildim. Hərçənd müsahibələri çıxmaq şərtilə qalan yazılarla demək olar ki, tanış idim; amma görünür, proyektin əhəmiyyəti bir də elə ondadır ki, bu dəm, bu an həmin yazıların müəllifləri nə düşünür – ortaya qoydu. Yaxşıdır, yeni informasiyalar, açıq mövqelər, bu və ya digər kateqoriyaya daxil oxucu maraqları… – cariliyi əks etdirən bir saytdan bundan çox nə gözləyə bilərik ki… Davamı…

(Tənqid Həftəsi)

Azərbaycan şeirinin kökləri 1300-1500 il və daha qədimlərə gedir, müasirliyi isə göz qabağında, onu çağdaş ədəbi proses verir. Milli şeirin köklərini, yaşarı əyaniliyini də əlçatmaz uzaqlardan çox bugünümüz, çağdaş şeirimizin olduqca rəngarəng mənzərəsi görükdürür.
1990-cı illərin müstəqillik havasını Azərbaycan poeziyası zəngin bədii-estetik təcrübə ilə qarşıladı; o qədər ki, dünya şeiri ilə heç vaxt olmadığı qədər yaxın təmasdan vəcdə gəlmiş şairlərdən biri onu «dünyada güclü poeziya» (V.B.Önər) bəyan etdi. Davamı…

Cavanşir YUSIFLI
yusifli@mail.ru

(Tənqid Həftəsi)
Ədəbi prosesin istənilən hadisəsi haqqında düşündüklərini yazmaq çox asandır, nəinki ədəbi tənqidin mahiyyəti və nə olması haqqında. Birincisi, sənin “düşündüklərin” özün də hiss etmədən illər boyu müəyyən qəlib içinə oturmuşdur və istənilən ədəbi fakt, ya hadisə ilə bağlı bu qəlibin içində sonsuz sayda işarələr var ki, ifadə olunmağa fürsət gəzir. Mənə elə gəlir ki, hər bir yazan adam ilk növbədə məhz bu “ifadə olunmaq istəyən işarələri” var gücüylə boğmağa çalışmalıdır. Onlara dərhal qapı açmaq, necə deyərlər, artıq müqavimətin və immunitetin itirilməsi anlamına gəlir. Davamı…

Əsəd Cahangir: “Bizdə tənqidçilər var, amma onların fəaliyyəti bədii prosesin obyektiv mənzərəsini göstərmir”

(Tənqid Həftəsi)

- Əsəd bəy, bu gün dəbdə olan mövzulardan biri ədəbi tənqidin yoxluğu məsələsidir. Tanınmış bir tənqidçi kimi bu məsələyə münasibətiniz necədir?
- Mən heç vaxt düşünməmişəm ki, bizdə ədəbi tənqid var, ya yox, sadəcə, yazılarımı yazmışam. Amma elə ki, son iki ildə özüm üçün də gözlənilmədən iki poema yazdım, tənqidimizin gücsüzlüyünü bir müəllif kimi mən də gördüm.
- Bəlkə poemalarınız tənqidçiləri qane etmir?
- Deməzdim. Çoxsaylı qələm adamları və hətta tanımadığım oxuculardan, xüsusən də “Namaz” adlı ikinci poema haqqında müsbət rəylər eşidirəm. Davamı…

Cavanşir Yusifli: “Bu adamlar nə qədər cəhd eləsələr də, ədəbiyyatda hadisə ola bilmədilər, onlar sadəcə bədbəxt hadisələrdir”

(Tənqid Həftəsi)

- Cavanşir bəy, tənqidin indiki durumu haqqında nə deyə bilərsiniz? Bu durumda tənqidçilərin üzərinə hansı məsuliyyət düşür?

- Bu gün ədəbi tənqid anlayışının özü yayğındır. Bunun əyani nümunəsi kimi ortada olan tənqidi əsərlərə və kimlərə tənqidçi deyilməsinə bir balaca diqqət yetirmək lazımdır. Ədəbi prosesdə canlanma bəzi adamların düşündüyü kimi sadəcə aranı qatmaqla, ortaya təhrikçi suallar və epizodlar qatmaqla yaranmır. Yaxud əksinə, yüz minlərlə tənqidçinin güc, enerji sərf edib kimdənsə yazıçı, şair yapmaq yönündə çabaları əvvəl-axır uğursuzluğa məhkumdur. Deməli, yazılan, meydana gələn əsərdən – bədii mətndən necə yazmaq, hansı dərərcədə obyektiv olmaqdan, daha çox – bədii mətnin dərin qatlarında gizlənən perspektivi görməkdən asılıdır. Bu mənada götürdükdə bizdə tənqidin indiki durumu çox ağlamalıdır. Davamı…

(Tənqid Həftəsi)

Elə hеy narazılıq еdirlər ki, niyə ancaq yaşlılardan yazırlar, bəs gənclər? Hərdən özümü də bu narazılığın hədəfi kimi görəndə təəccüblənməkdən başqa əlimdən bir iş gəlmir. Suvоrovun sözüdür səhv еtmirəmsə, məşhur frazanı tərsinə охuyuram: hamı unudulur, hər şеy yaddan çıхır. Еlə bil ki, hеç kimin adını çəkmədiyi bu cavanlardan illər bоyu yazılar yazan mən dеyilmişəm. Özü də nələri itirmək bahasına, bir Allah bilir. Davamı…