Almaz ÜLVİ,
filologiya elmləri namizədi

Camal Yusifzadənin şeirləri haqqında bir neçə söz

Şəmsə görə şeir, musiqi və rəqs bir bütün olaraq irfancı kimliyi gerçəkləşdirmək üçün zəmin sağlayır. Şeir burada sözlərin rəqs edərək xəyal və düşüncə yükləri ilə yüklənməsi kimi meydana çıxır.

Şəmsə görə eşq gəldiyində varlıq-yoxluq vəhdəti yaranır. “Varlıq”— “yoxluq” vəhdəti üzərində eşqin gücü ilə yüksələn insan tam və kamil insandır. Bu insan hər zaman mutludur, çevrəsinə və tarixə yalnız mutluluq dağıdar.

Şəms Təbrizi tarixdə çox çətin şəxsiyətlərdən biri olmuşdur. Hətta onun adı çəkildiyində belə, insanın iç dünyasında bir şeylər olmuş. İnsanın ruhu aydınlanmış. Ancaq onun kimliyi tam olaraq açığa qovuşdurulmamışdır.

Fərhad Metenin, Feyziyyənin, Qismətin, Aysel Əlizadənin, Fəridin, Mirbəhram Əzizbəylinin, Günel Rüstəmovanın… şeirləri haqqında tənqidçi qeydləri

«Dünya çox çirklənib…Hər 6 dəqiqədə bir ev soyulur. Cinayətlərin sayı hər gün artır. İntiharlar öz rekord səviyyəsinə çatıb. Ailələr dağılır. Bəzi ölkələrdə ümumiyyətlə ailə qurulmur. Kişilər kişilərlə yatır, cavanlar bir gün belə narkotiksiz qala bilmirlər. Körpələr artıq cizgi filminə yox, pornofilmlərə baxır….Heç kəs bu gün gözəl olmaq istəmir. Hamı seksual olmaq istəyir. 21-ci əsr 3 sözdən ibvarətdir- Seks, Narkotik, Şou. Bir azdan biz evlənə bilməyəcəyik. Çünki gözəl qızla evlənəndən sonra biləcəyik ki, demə əvvəl oğlan olub, sadəcə cinsini dəyişib .. .»

Əlimə keçən ilk şeir kitablarından söz açmaq istəyirəm. Deyim ki, vaxtilə belə kitablar əksər hallarda çətinliklə, cavan müəlliflərin səbr və intizarını qıra-qıra çap olunurdu. Ədəbiyyatda özünü təsdiq etmək üçün həmin cavan müəlliflər o ilk kitabı illər boyu gözləyirdilər.

Poeziyamıza yeni bir nəsil gəlib. Bu nəsli şərti olaraq «ikiminincilər» ya da «sonuncular» adlandırmaq olar. Müəyyən oxşar cizgiləri və həm də  fərqli xüsusiyyətləri ilə seçilən bu nəsil hələ tam formalaşmasa da, maraqlı təsir bağışlayır.

(Artuş, Zaur və Ələkbər haqqında)
Bu yazını qələmə almazdan öncə başımı çox sındırdım, hətta tərəddüdümü ürək qızdırdığım həmkarlarımla da paylaşdım. Ağzımdan vurdular: “Başına mövzu qəhətdirsə, Müasir Müsavat Partiyasının sədri Hafiz Hacıyevdən yaz!..” Məhz o narazılıqlar məni “Artuş və Zaur” romanı haqqında susmamağa vadar etdi.

Sevgisini izhar eləməyə hazırlaşan adam gərək Ramiz Rövşən oxumasın. Çünki debütant aşiq onun şeirlərində nə sevgilisinə deməyə şeir tapar, nə də öz sevgisini alovlandırmağa nəsə. Ramiz Rövşəni sonda oxumaq gərək, sevgi buza dönəndə. O, başlanğıcın yox, “sonlanğıc”ın şairidi. Ramiz Rövşən başlamır, qurtarır. Onun şeirləri sonun laylasıdı.

Xaqani Hassın şeirlərini çoxdan oxuyuram. İlk dəfə «Sənət qəzeti»ndə bu şeirlərin poetik ovqatına köklənmək istədim. İndi eşidirəm ki, kitabı da çıxıb. Amma mən o kitabla tanış deyiləm. Bu qeydlərim isə öncə oxuduğum şeirləri barədədir. Amma şairin ŞAİRLİYİNİ təsdiq edə biləcək bircə şeiri də kifayət edər.

Asif Əfəndiyevin görüşləri üzərinə tənqidi baxış
Güntay Gəncalp
Şərq tarixi bilim və fəlsəfə yatağı olmamışdır, inanc yatağı olmuşdur. İnanca meyllənib, düşüncəni susdurub, fəlsəfi şübhəni yaxın buraxmamaq sanki daha asandır.

Bakıda ədəbiyatda yeni və yaşlı nəsil arasındakı dartışmalar üzərinə
Həvəsim sonuna qədər yardımçım olsa, bəzi şeylər yazacam. Hər halda gecənin çox gec vaxtı olsa da, bir şeylər yazmaq istəyirəm, başarmasam, qalanı da qalar başqa zamana. Onsuz da başqa zamanlara buraxdığımız bir sürü yetişmiş, ya da yetişməmiş fikirlərimiz olur. Zamanın axışı içində var oluruq.

Aslan Məmmədli. Filologiya elmləri doktoru, professor.
Azərbaycan haqqında yazanlardan bu gün Qurban Səid qədər diqqət mərkəzində olan ikinci bir yazıçı yoxdur. Çoxlarının şüurunda Qurban Səid obrazı bir romantik halə ilə bağlıdır. Neft mədənləri sahibinin, milyonçunun oğlu, mühacirətdə vətəni və həmvətənləri haqqında romanlar yazıb və bu romanlar ona şöhrət gətirib. Bəzən onun haqqında danışarkan dahi epiteti əlavə [...]

Qəşəm Nəcəfzadənin şeirləri haqqında
Qəşəm Nəcəfzadə ədəbi-ictimai düşüncəmizin qloballaşma dövründəki aktual istiqamətlərini düzgün müəyyənləşdirən görkəmli və azsaylı ədəbi simalardan biridir. O, bənzərsiz istedadı sayəsində çağdaş Azərbaycan poeziyasının sərhədlərini ləyaqətlə genişləndirən, milli poetik düşüncənin novator xarakterini, fəlsəfi dərinliyini dünya poeziya orbitinə çıxaran ilk Azərbaycan şairidir.

XX əsrin əvvəllərini  Azərbaycan ədəbiyyatının «qızıl dövrü» adlandırmaq olar. Bu günkü ədəbiyyatımız məhz həmin dövrdə yazıb-yaradan qələm sahiblərinin qoyduğu təmələr üzərində dayanır. Məhəmməd Hadi,  Hüseyn Cavid, Mirzə Cəlil, Sabir, Abbas Səhhət, Cəfər Cabbarlı, M.S.Ordubadi, Səməd Vurğun, Mükayıl Müşfiq, Rəsul Rza, M.Şəhriyar… Siyahını xeyli uzatmaq da olar.

Xaqani Hasın “Böyüməyə Prolegomena” kitabını arxadan başlayaraq oxumağa başlasaq, yəni, onun kitabının arxa səhifəsində təəccüblə, bəlkə qorxu və təlaşdan qışqıran uşaqların fonunda yazılan “mənim şeirimdə məntiqlə məna axtaranlar yanılırlar; zehnin bəsit, primitiv məntiq vərdişləriylə dərk edəcəkləri, öz həyat təcrübələrinə bənzər, öz təəssüratlarına oxşar “mənaları” mənim əsərlərimdə tapa bilməyəcəklər…” sözlərini oxusaq, çağdaş poeziyada illər boyu kök [...]

Bu gün şair Dayandur Sevginin 50 yaşı tamam olur
Onun çox sadə bir ömür yolu var. Bütün adi insanların ömür yolu kimi. Heç bir qeyri-adilik yoxdu tərcümeyi-halında. Orta məktəb illəri, texnikum təhsili, neftçi kimi əmək fəaliyyəti. Və beləcə bu ömür yolu sonacan davam edə bilərdi. Amma bu adi ömürdə qeyri-adi bir hadisə baş verir.

nə vaxtsa hamımızın ürəyi belə döyünüb
hamımız da unutmuşuq həmin vaxtı
amma dünən Allah üzümə baxdı
ürəyimin divarları yumulub açılınca
saydım – kirpiklərini …
2000-ci illərdə ədəbiyyata gələnlər arasında Rəbiqə və Jalə intonasiyası və poetik temperamenti etibarı ilə xüsusi olaraq seçilirlər.