Diktafonu qoy Azərbaycan ziyalısının qarşısına. Nədən desən danışacaqlar. Yaralı Arazdan, Dəli Kürdən, statusa həsrət qalmış Xəzərdən, Cavad xandan, dastandan, xəngəldən, hindu qəbilələrindən, alternativ enerjilərdən, elmi tərəqqidən, yolxucu xəstəliklərdən. Siz onlara indiki zamandan sual versəniz, həmən susacaqlar.

Seymur Baycan

Heç nə yaza bilmirəm, heç nə
Ağ vərəqlər üzərində gəzişir qarışqalar
S.B.
Bu iki misranı Qaxda yazmışdım. İkinci kitabı yazanda birdən dayandım. Heç nə yaza bilmədim. Siqaret çəkdim, su içdim. Heç nə alınmadı. Mənim rayon səfərim bazara ziyarətlə başlayır. Alma, heyva, nar, fındıq, qoz ləpəsi (mövsümə uyğun meyvələr) alıb düzürəm masanın üstünə. Yaza-yaza [...]

Qan Turalı
Amerikada bir adam ildə 34 kitab oxuyur. Türkiyədə isə statistika bundan çox-çox aşağıdır. Sadəcə olaraq 1-ə yaxınlaşır. Yəni heç 1 də deyil.
Türkiyənin məşhur köşə yazarı Fatih Altaylı deyir: “Amerikada soruşurlar ki, indi hansı kitabı oxuyursan? Bizdə isə soruşurlar ki, kitab oxuyursanmı?”. Azərbaycanda isə sualı belə qoyardım: “Ömründə əlinə kitab almısanmı?”.

Seymur Baycan
90-cı illərin əvvəllərində belə bir söhbət vardı: “Biz meydana bakılı, şəkili, qazaxlı, zərdablı kimi girib, meydandan azərbaycanlı kimi çıxdıq”. Adını çəkmədiyim rayonların sakinləri inciməsinlər. Yadıma indi bu rayonlar düşdü. Hərçənd, sözün doğrusu, Azərbaycanda Zərdab adında bir rayonun mövcud olmasını mən, hərbi məktəbin ikinci kursunda oxuyanda öyrənmişəm. O vaxta qədər Zərdabın adını bir dəfə də [...]

Ədəbiyyatın «işgəncələr kralı»
Elnur Astanbəyli
Bir neçə ay əvvəl «Reytinq»də Ramiz Rövşənin Azərbaycan polisinin şücaəti haqqında filmə məsləhətçi təyin edildiyini yazmışdım. Filmin başqa bir məsləhətçisi isə daxili işlər nazirinin müavini, etirazçı xalq kütləsinə qarşı amansızlığı ilə ad çıxarmış, «Viloş» ləqəbli Vilayət Eyvazovdur. Qısası, allah ömür versə, tezliklə Ramiz Rövşənlə Vilayət Eyvazovun adını titrdə yanaşı görəcəyik. Nə isə. [...]

Qurbağaların səsi qatarın səsinə qarışanada, adama elə gəlir ki, göy üzündə aramsız durna dəstələri uçur
S.
Seymur Baycan
Qədim Romalılar dünyanı insan orqanizminə oxşadaraq hər bölgəyə bir orqanın adını vermişdilər. Qafqazın payına kişi cinsi orqanı düşmüşdü. Kimin yaşı 18-dən yuxarıdırsa, bu cümlələri oxumaq zərərli deyil. Qafqaz elə bir yerdədir ki, nə vaxt oyanacağı, nə vaxt yatacağı, nə vaxt [...]

Seymur Baycan
“Azərbaycanda nökər olmayan adama ya agent, ya dəli, ya da “mavi” deyirlər”
     Elmir Mirzoyev
Yaxşısın Mətanət Əliyeva edir. May ayının sonunda “İmpuls” qəzetin bağlayıb, bir də sentyabrın əvvəlində açır. Nə özün yorur, nə də azsaylı oxucuları. Kimdir bu isti, havadan palçıq yağan günlərdə qəzet oxuyan? Hər kəs öz işində, öz istirahətində. Özümüz yazıb, [...]

Həmid Herisçi, İlhamiyyə Rzayeva
marakaqol@rambler.ru
MEFİSTOFEL
«Başında ağ rəngli keçə papağı olan bir kəndli iki təkərli arabası ilə qarşıma çıxdı. Təkərlərin səsi südəmər körpələrin çığırtısını andırırdı. Həmin səsi lap uzaqlardan da eşitmək olardı.
-Qardaş,-dedim,- Bakıdakı dostlarımdan birinə məktub yazacam ki, təkərlərinin oxlarını yağlamaqdan ötrü sənə bir azacıq yağ göndərsin.

Qan Turalı
Aqil Abbasın dolu romanı haqqında
Aqil Abbasın “Dolu” romanı bir neçə aydır dərc  olunub. Bu yaxınlarda isə romanın kitab variantı nəşr  edildi. Roman haqqında xeyli məqalə dərc edilsə də, romanın polemika doğurduğunu söyləmək mümkün deyil. Çünki dövri mətbuatda dərc olunan məqalələr birmənalı şəkildə tərif və mədhiyyə xarakteri daşıyır. Amma özü-özlüyündə bu da rezonansdır. Eyni [...]

Elnur Astanbəyli
molodoy25@box.az
Bu gün «altmışıncılar»dan danışacağıq. İndiyə qədər hər üzünə çevirdiyimiz bu mövzu həmişə aktualdır. Həmişə də aktual olacaq – hətta onlar fiziki cəhətdən məhv olandan uzun illər sonra da. Çünki heç kim gələcəkdə bir daha bu qədər merkantil bir nəslin yetişməyəcəyinə təminat verə bilməz.
Möhkəm olun, getdik! 

Qan Turalı
Absurd sözü deyiləndə Kamyu yada düşür. Amma ekzistensianistlərin arasında da Kamyu xatırlanır. Kamyu isə yazırdı: “Adımın Sartrın yanında yazılması məni təəccübləndirir. Çünki ilk kitablarımı yazanda Sartrı şəxsən tanımırdım. Tanıyandan sonra isə nə qədər fərqli olduğumuzu anladım. Mənim dərc olunan yeganə fikir kitabım olan “Sizifin hekayəsi” ekzistensianizmə və Sartra qarşıdır.”

Seymur Baycan
Misima avtobioqrafik romanında yazır: “Bir dəfə uşaqlarla müharibə oyunu oynayırdıq. Uşaqlardan biri divarın arxasından çıxıb məni tüfənglə vurdu. Mən sakitcə öldüm. Uşaqlar mənim belə sakitcə ölməyimə etiraz etdilər. Onlar qışqıraraq ölməyimi istəyirdilər. Düşündüm ki, nə vaxtsa məni gülləylə vursalar, bax, belə sakitcə öləcəm”.
Hörmətli Sabir bəy! Sizin İranın dini lideri cənab Xamneyiyə ünvanladığınız açıq məktubu [...]

Elnur Astanbəyli
Sən varkən unudulmaq…
bu gün bir başqa gün
ya mənə elə gəlir
günəşli gün amma
havada yağmur qoxusu var
adamlar sevincli və qayğısız
küçələr işıqlı və təmiz
hələ bu dəniz
daha şıltaq daha parlaq
sən də bir başqasan bu gün
ya mənə elə gəlir
gözlərin daha gülümsər
saçların daha əsmər
mənsə həmişəki kimi -
sənə ümidli, sənə yorğun…

Elnur Astanbəyli
molodoy25@box.az
Azərbaycan ədəbiyyatıının «Biləcəri sindromu»nun qırılmasını kimdən, kimdən, amma AYB təfəkkürlü yazarlardan gözləmək ayıbdır. Ona görə də bəlkə bir neçə gün əvvəl bəzi qəzetlərdə dərc edilən «Rəşad Məcidin hekayəsi ABŞ-da çap olunub» başlıqlı xəbərə baş qoşmamaq da olardı. Amma və lakin. Əvvəla, Rəşad müəllimin aman-zaman (yəni, madar) «10 sentyabr» hekayəsi ABŞ-da «Başqa səslər» adlı jurnalda [...]

Həə…
Hə, qar əridi bu gün,
qar əridi…
divarlar isə…
divarlar isə ərimədi…

(Müsahibə bir neçə ay əvvəl götürülüb)
Şərif Ağayardan aldığım müsahibəni sizə təqdim edirəm. Şərif bu müsahibədə cəsarətlə çox adam adı çəkir, çox adamı tənqid edir. Düşüncələri subyektiv ola bilər. Amma mən bu müsahibədə səslənən bütün fikirlərlə razıyam. Sizi müsahibə ilə baş-başa buraxıram.
- Nə yenilik var, Şərif Ağayar?
- Təxəlüsümü dəyişmişəm: Şərif Ağ.
- Bizdə “orijinal” təxəllüslər çoxdu.
- Deməli, [...]

Elnur Astanbəyli
“Şikayətnamə” Füzulinin sənətkar kimi faciəsidir. Çünki Şərqin böyük klassiki “Salam verdim, rüşvət deyil deyə almadılar” şikayətini o vaxt edir ki, özündən rüşvət istəyirlər. Füzuli “Şikayətnamə”yədək bir dəfə də rüşvətdən yazmayıb. Ondan rüşvət istəməsəydilər, heç sonra da yazmayacaqdı. Sənətkarın yaşadığı dövrün acı həqiqətini məhz daş öz ayağına dəyəndə dilə gətirməsi onun naqisliyidir. Ömumiyyətlə, Süleyman Qanuniylə [...]

Elnur Astanbəyli
molodoy25@box.az
«Ölkə başçısından təqaüd almağa bizim də haqqımız var». Kimdir bu sitatın müəllifi? Elçin Hüseynbəyli? Yox. Səlim Babullaoğlu? Qətiyyən. Əsəd Cahangir? Əsla. Qəşəm Nəcəfzadə? Tapmadınız. Bəs kim? Rasim Qaraca! Allah qoymasa, Azad Yazarlar Ocağının başqanıdır. Artıq onun da könlündən təqaüd keçir. Həm də təkcə onun yox, ətrafındakıların da. Dünənədək Anarı, Elçini, Zəlimxanı, Bəxtiyarı, Qabili, Fikrət [...]

Qan Turalı
qantural@gmail.com
Xarici juan-juan, yoxsa milli manqurt?
Səndən azad azadlıq yox Enesay
Səndən dərin bir dərd də yox Enesay
Kuttubayovun topladığı məğmələrdən
 
Çingiz Aytmatov 80 illik yubiley tədbirləriylə bağlı Bakıya gəldi. Həftənin ən maraqlı ədəbiyyat xəbəri yəqin ki, bu xəbər idi.
Kimdir Çingiz Aytmatov?
Çingiz Aytmatovun necə böyük ədəbi fiqur olmasını xatırlatmaq üçün Anar Rzayevin bir cümləsini təkrar edək: Azərbaycanda 60-cılar nəsli [...]

Elnur Astanbəyli
molodoy25@box.az
Bəli, bu həftə də yazımızın iki qəhrəmanı var: Anar və Seymur Baycan. Öncə Anardan başlayaq. Ona görə yox ki, ağsaqqaldır, gözlətmək yaxşı düşmür. Yox.  Ona görə ki, nə qədər olmasa, Anar ortabab yazıçıdır, «Dantenin yubileyi», «Mən, sən, o və telefon» kimi bir-iki alababat əsəri var, özü də Anar bunları yazanda elə Seymur yaşda olub. [...]