ƏJDƏR OL – 50

Əjdər Ol mənə, kənardan təəccüblü görünəcək tərzdə, yaxın insandır. Xarakterimiz yerlə göy qədər fərqli; yəqin elə bizi birləşdirən də vəhdətdə olan bu dialektoloji əksliklərdir. Təsadüfi coğrafilik-zad yox, onu mənə “Alın yazıma düzəliş” (1991) kitabı doğma etmişdir. Şeirlərini oxuyub, sanki dostluğa gecikərəm deyə, tez-tələsik özüm onu tapdım. Davamı…

Sevgili oxucu! Zaman-zaman ekranda gördüyün, qəzetlərdən oxuduğun qalmaqallara fikir vermə: su bulanmasa, durulmaz

Vaqif İbrahimoğlu

Son dövrlərdə postsovet məkanında baş verən bir sıra hadisələrə fikir verəndə vahid “hadisə xətti”ni aşkarlamaq o qədər də naqolay məşqulat olmur. Necə deyərlər, “kor-kor, gör-gör”. Sözügedən hadisələrin görüntülərini nizamlayıb da sistemləşdirəndə vahid qanunauyğunluqları da aşkarlamaq asan olur. Bəzən deyirlər ki, mədəniyyət sahəsində gedən proseslərin alqoritmi dərkedilməzdir, çünki burada “istedadlı insan” amili çox güclüdür və bu amili proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Bununla razılaşmaq olar, amma və lakin… Davamı…

Qurban Yaquboğlu

Məmməd Nazimoğlunun öləcəyini o, Türkiyəyə getməzdən qabaq bəlkə də dostlarının hamısı bilirdi. Daha bundan sonra gizlətməyə heç ehtiyac yoxdu. Onun yaxın dostu, hər gün, günaşırı, həftədə, ayda bir dəfə çevrəsinə yığışan insanlar sırasında olmaya-olmaya bu xəbəri mənim qulağım almışdısa, deməli, bundan çoxları xəbərdarıdı. Üzr diləyirəm, bizdə qəribə bir “ölüm riyakarlığı” var. Guya bəzi səthi, səmimiyyətdən uzaq hərəkətlərimizlə ölüm ayağında olan və ya artıq dünyadan köçmüş insana hörmət eləyirik. Davamı…

KAMANÇA SUSUB DIL AÇILANDA PAXIR DA AÇILIR

Maksim Qorkinin sözləridir: “Yalnız özünü yalan, abırsızlıq və həyasızlıq zirehinə bürüməyən adam vicdan mühakiməsi qarşısında titrəməyə bilər”. Könül istərdi ki, ağsaqqal bir adamı, tanınmış sənətkarı, xalq artistini haçansa vicdan mühakiməsi qarşısında boynu bükük görməyəsən.
Və bu ağsaqqal sözü təkcə ağ saç-saqqalı özündə ehtiva etmir; müdriklik, kamillik və s. mənəvi-əxlaqi yetkinliyi ifadə edən sözlər ağsaqqal kəlməsinin başlıca komponentləridir. Hər bir fərdin fərqli psixologiyaya malik olduğunu nəzərə alsaq, ağsaqqal ifadəsinin də hər adama şamil olunmadığının fərqinə varmış olarıq. Davamı…

Hər şey ondan başladı ki…

Hər şey ondan başladı ki, Ukrayna-Azərbaycan Dostluğu Beynəlxalq Xeyriyyə Fondu adlı qurum Kiyev şəhərində qeydiyyatdan keçdi. Daha doğrusu, Ukraynada yaşayan soydaşımız, tanınmış iş adamı, «Polisya» şirkətinin sahibi İlqar Abbasov qardaşı Azər Abbasovla birgə fondu qurdular. Onsuz da o vaxta qədər Abbasov qardaşları sosial yönlu onlarla layihə həyata keçirirdilər. Bəs onda fondu qurmaqda məqsəd nə idi? Davamı…

Onları bir-birinə bağlayan bir bağlayıcı və bir şəxsdir

Aydın Canıyev

… İnsan öz-özünü sevindirməyi, depressiyadan çıxarmağı, sabaha inamlandırmağı, ən başlıcası, yaşadığı dünyanın mahiyyətini dərk etməyi bacarmalıdır! Birdən-birə İKİ DÜNYANI FƏNAYA vermək günahların, qeyd-şərtsiz, tacıdır ki var! Etiraf etmək yerinə düşər, millət bütövlükdə bu qədər qabağa getməyib - ona yardımçı ola biləcək vəsilə yalnız və yalnız yazıçılar-şairlərdir! Siyasətçilərin işi tamam ayrı: onlar özlərinin nail olmaq istədikləri məqsədlərin həyata keçirilmə elementləri olan xalqdan bir mexanizm kimi istifadədə bulunurlar, guya ki, hər şeyi xalq xatirinə edirlər! Əslində, bəşəriyyətin BƏDİİ İFADƏ ÜSLUBU meydana gələndən, bu missiyanı ədiblər yerinə yetirib - bic siyasətçilər xalqla bərabər, XALQIN TƏRBİYƏÇİLƏRİNDƏN, MÜƏLLİMLƏRİNDƏN - ədiblərdən yararlanıblar. Davamı…

QULU  AĞSƏS

Həmişə eyni Vaqifdi, Sözə, Ədəbiyyata Vaqif. Üstəgəl: sakit, qərəzsiz, iynəsiz. Bəzi həmkarları kimi - «təcili yardım» həkimi xalatında, əlində hazır iynəsi, təzyiqölçəni, böyründə də cavan tibb bacısı- xəstə sözdən, yaralı mətndən, qəzaya uğramış qələmdən çağırış almağa  bənd deyil, deyəsən, heç belə şeyi ağlına da gətirmir.
O, cibində qayçı gəzdirən bağban misallıdı, ədəbiyyat ağacının quru hesab elədiyi  budaqlarını öz bildiyi kimi budayır, dibinə gücü çatan qədər  gübrə verir, alaq saydığını arıtlayır. Davamı…

Hansısa bir səs, gizlin bir istək məni Hüseyn Cavidi oxumağa çağırmışdı sanki. Orta məktəbdə oxuduğum zaman Hüseyn Cavidin bir neçə lirik şeirini və özəlliklə “İblis” dram əsərindən İblisin monoloqlarını əzbərləmişdim. Bir neçə dəfə də Savalanın zirvəsində yüksək səslə, bağıraraq söyləmişdim bu monoloqları. Yayda məktəblər bitirdi və biz kəndə geri dönməli olurduq. Kənddə 3 ay qoyun otarırdım örüşlərdə. Davamı…

Rəbiqənin şeirləri üstündə (Tənqid Həftəsi)

Mövzuya Ön Söz

Ədəbi camiəmizin bir çox yaradıcılarının fikrincə ədəbi əsərlər yalnız və yalnız onların başçılıq etdiyi bir təşkilatda yaranır, onların üzünə başı aşağı baxan qələm sahiblərinin yazdığı şeylərdir. Bu təşkilatın çatısı altında olmayan yaradıcı insanların - orta və gənc nəslin yaratdıqları onların diqqətindən qıraqdadır və nə qədər olmasa da, onlar bu yaradıcı insanların yazdıqlarını heç cür yaxın buraxmırlar və bu da təbii ki, onları incitməyə bilməz. O yaradıcı insanlar da heç kəsi veclərinə almayaraq öz işlərini görürlər və onların da əlinin altında qəzet və jurnallar var. Davamı…

(Tənqid Həftəsi)

Cavanşir Yusiflinin  xarakteri haqqında bircə cümlə kifayətdir: Cavanşir kimi adamlar haqqı o zaman müdafiə  edirlər ki, haqqın bu müdafiəyə ehtiyacı olmur. Belə ki, bir müddət əvvəl Cavanşir bəy Əli Kərim haqqında kitab yazmışdı, amma o, şəksiz, Əli Kərimin zamanında yaşasaydı, onu tənqid edən bəkirnəbiyevlərdən olacaqdı. Mənzərə açıq şəkildə ortadadır, bu günlərdə Cavanşirin Ramiz Rövşən haqqında “Filoloji fantaziya” kitabı çapdan çıxıb, kitabda Azərbaycan ədəbiyyatına forma və məzmun baxımından heç bir şey verməyən, bir şair kimi Əli Kərimin topuğunun ucunda da olmayan Ramiz Rövşən haqda kitab yazmaq, üstəlik bunu artıq dünyanı 40 ildir dəyişmiş Əli Kərim haqqında kitab yazandan sonra etmək Cavanşir Yusiflinin xarakterini açıq şəkildə ortaya qoyur. Davamı…

“Ana sözü” dərsliyi haqqında qardaş söhbəti

Seymur Verdizadə

Rəhmətlik nənəm nəvələrini başına yığıb Məlikməmmədin nağılını danışanda cəmi dörd yaşım vardı. Qardaşlarının Məlikməmmədin kəndirini kəsdiyini eşidəndə bərk qorxmuşdum. Nənəm gənc Məlikməmmədin quyudan çıxandan sonra böyük və ortancıl qardaşını öldürdüyünü deyəndə isə əməlli-başlı sarsılmışdım. Həmin vaxt ağlıma gələn ilk sual bu olmuşdu: heç qardaş da qardaşın kəndirini kəsər?
Təkcə mənim mənsub olduğum nəsil deyil, indi baba-nənə olan insanlar da uşaq vaxtı bu cür nağılları dinləyə-dinləyə böyüyüblər. Davamı…

Rasim Qaraca
rasim.karaca@gmail.com

Bir inşaat mühəndisi tanıyırdım, inşaatı dövləti idarə edərcəsinə yönləndirərdi, bir dəfə elə beləcə də demişdi: “İnşaat işi at yarışı kimidir, qapı açılır, bizim at sağ tərəfə gedir. Niyə? Mən səhər otlamamışam”.
Dövlət qurmaq da at yarışı kimidir, millət olmaq da (millət gərək yaxşı otlasın, yarışa qatılmağa gücü olsun).
Eyni zamanda yazarlıq, hətta qəzet buraxmaq da buna bənzər. Əsas məsələ irəliyə doğru qaçmaq ikən öz şəxsi problemlərinin içərisində oynaqlamaq ölümə bərabərdir. Yaradıcılıq bir yarış meydanıdır. Tənqid silahı hər zaman ayaqda olmalıdır. Davamı…

Daha bir 8 may yaşadıq

Topa-topa daşlara, lopa-lopa qar yağa
Xizəkli uşaqların şütüyələr sol-sağa
…Salam Şuşam!
Mənim şəhdim, şəkərim!
Salam Şuşam, mənim şəhid şəhərim.

Neyləsən də adamı hərdən lirik ovqat çulğayır. Nədənsə digər «şəhid» rayonlarımızdan fərqli, Şuşa barədə rahat düşünə bilmirəm. Türklər demiş, hissi davranıram. Təbii bunun bir çox səbəbləri var. Biri budu ki, mən Nəsrəddin Tusi adına Pedoqoji Universitetin Şuşa filialını bitirmişəm və hər il, Şuşanın işğal günü sonralar tanıyıb dost olacağım Kərim Kərimlinin yuxarıda yazdığım şeirini Universitetin fotoqrafı Yusifin bapbalaca oğlunun dilindən eşitmişəm. Başında milli papaq, əynində qara kostyum, ağ köynək, boynunda qara kəpənək… Davamı…

Bahar Rüstəmli

…Kirxada konsert gedirdi. İlk ifa tamamlandı. Pauza. Salonda alqışlar səsləndi. Yanımda əyləşmiş kişi mənə sarı əyilərək astaca, güclə eşidiləcək tərzdə dedi: “Birinci aktdan sonra əl çalınmır”. Təəccüblə ona sarı çevrildim. O artıq mənə baxmırdı. Qollarını sinəsində çarpazlayaraq gözlərini düppədüz səhnəyə zilləmişdi. Bundan sonra mənə bircə kəlmə də demədi. Musiqi səslənirdi. Amma musiqiyə marağım tamamilə itmişdi. Mən salondakılara nəzər yetirirdim. Davamı…

QULU AĞSƏSİN DOĞUM GÜNÜNƏ

“1969-cu ilin 20 aprel günü atam Ağsəs Cəfərqulu oğlunun əcəl elçisi kimi bu dünyaya təşrif buyurdum… Ömürlüyüm kökaltı ifadəyə bənzər; surətini çıxarmaq mümkün olsaydı, yaxamdan asıb diyarbadiyar gəzərdim”.
Bu sözlər yaxınlarda növbəti doğum gününü qeyd edən şair Qulu Ağsəsin bu dünyaya etiraz notları üstə kökləyərək dilə gətirdiyi tərcümeyi-halındandır. Dəqiq bilirəm ki, qələm dostumuz bu dünyayla dil tapsaydı, şair olmazdı, ədəbiyyatımız da yepyeni bir nəfəsin hərarətindən məhrum olardı. “Hazırkı məqamda onun şeir yaradıcılığı iki müxtəlif qaynağa söykənir: klassik-milli və modern-qeyri-milli. Gümana görə, gənc şairin əsl yaradıcılıq yolu məhz bu iki qaynağın vəhdətindən yaranmalıdı, yəni klassik nəfəs modern - Ağ nəfəslə qaynayıb-qovuşmalı və möhkəm vəhdət ədəbiyyat tariximizə Qulu Ağsəs üslubunu gətirməlidi” (Bayram Əvəzoğlu). Davamı…

Ukrayna-Azərbaycan Dostluğu Beynəlxalq Xeyriyyə Fondunun rəhbəri İlqar Abbasovla jurnal və Fond haqqında müsahibə

“Biz istəyirik ki,  azərbaycanlı deyəndə bütün insanların ürəyi sayğı və hörmət hissləri ilə dolsun”

Bir müddət əvvəl Ukrayna-Azərbaycan Dostluğu Beynəlxalq Xeyriyyə Fondunun GUAM gənc yazıçılarını Bakıya toplayacağı ilə bağlı xəbər vermişdik. Layihənin iki hissədən ibarət olduğunu da bildirmişdik: Azərbaycan yazıçılarının əsərlərindən ibarət antologiyanın Ukrayna dilində nəşri və Azərbaycan yazıçılarından ibarət qrupun Kiyev şəhərində təqdimetmə mərasimində iştirakı; GUAM ölkələri gənc yazıçılarının əsərlərindən ibarət antologiyanın Azərbaycan dilində nəşri və yazıçıların Bakıya dəvət olunması. Davamı…

Şairin ad gününə dozadan artıq tərif

Kənan HACI

Bakının yağışlı-çiskinli soyuq payız axşamlarından birində dünyanın qırxdüyünlü sualları ilə təktəbək qalanda necə hövlənmişdimsə, tezcənə qarşıma çıxan taksini saxlatdırıb kəndə qayıtmışdım və dostum Sahibi isti yorğan-döşəkdən qaldırıb, ta sübhəcən girinc eləmişdim.
Çöldə canüşüdən havaya külək də öz əlavələrini edirdi və içəridə çırtaçırtla yanan sobanın istisindən yanaqlarımız allanmışdı. Şübhəsiz, tut arağı da öz işini görmüşdü. O gecənin ən əlamətdar hadisəsi isə Sahibin qəfildən, mənim heyrətimə səbəb olan bir ahənglə sevgi şeiri oxuması oldu. Sonra barmaqları arasında boşuna yanıb gedən siqaretin tüstüsünü iştahla sinəsinə çəkib üfuqi xətt üzrə düz sifətimə üfürdüyünü xatırlayıram. Mənasız cəhd idi, gözlərinin yaşardığını artıq görmüşdüm. Davamı…

Aydın Xan: “Bizə total hücuma keçiblər”

Cavanşir Yusifli: “”Mən əməyimin məhsulundan məhz Aydın Xanın istifadə etməsini istəmirəm…”

KultAz: Azərbaycanın ilk milli blog sistemi Azeriblog-un yaranmasıyla  xeyli sayda fərdi bloglar yarandı. Sayt qurmaq imkanında olmayan hər bir şəxsin fikir və ideyalarını başqalarıyla çox asan şəkildə paylaşmaq imkanı yarandı. “Kultaz”da müntəzəm dərc olunan bir çox yazarlar da bu imkandan anındaca bəhrələnməyi bacardılar. Bu bloglar vasitəsi ilə özlərinə yeni və sabit oxucu auditoriyası formalaşdırmağa çalışmaqdadırlar. Amma Azərbaycanda blog mədəniyyətinin hələ tam oturuşmadığını, internet ənənələrinin yoxluğu özüylə bir sıra problemlər də gətirdi. Belə problemlərdən biri də Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun sədri Aydın Xanla tənqidçi Cavanşir Yusifli və tərcüməçi-alim Məsiağa Məhəmmədi arasında baş verir. Davamı…

Bu yazıçını vətənində bir o qədər sevmirlər

Bu ilin əvvəlində Türkiyədə “Ergenokon” adlı gizli təşkilatın ifşa olunmasından sonra onun hədəf seçdiyi şəxslərin siyahısı açıqlandı. Gələcək qurbanlar arasında bir “Nobel” mükafatı laureatının da adı var idi: məşhur yazıçı Orxan Pamuk. 2006-cı ildə ədəbiyyat üzrə “Nobel” mükafatına layiq görülən Pamuk bu yüksək mükafatı almış ilk Türkiyə vətəndaşı olmaqla yanaşı, “Nobel” laureatıkimi ən gənc iki nəfərdən biri kimi tarixə düşdü. Onun 46 dilə tərcümə olunmuş kitabları 100-dən artıq ölkədə yayımlanıb. Yazıçılıqdan başqa heç bir sənətlə məşğul olmayan və postmodern roman yazarları arasında yer alan Pamuk 2005-ci ildə “Prospect” jurnalı tərəfindən dünyanın 100 intellektual şəxsi arasında göstərilib, 2006-cı ildə isə “Time” jurnalı tərəfindən dünyanın ən təsirli 100 nəfərindən biri seçilib. Davamı…

Ermənilər əsir götürdükləri azərbaycanlıları çörəklə sınağa çəkirmişlər. Əsirləri üç-dörd gün ac saxladıqdan sonra ağzına kimi yeməklə dolu olan xeyir-şər qazanlarının yanına gətirib, erməni bayrağını öpməyi tələb edirmişlər. Azərbaycan bayrağına tüpürüb, erməni bayrağını öpən əsirlərə bir boşqab yemək və əl boyda çörək verirmişlər.
İki il erməni əsirliyində olan həmkəndlim danışır ki, uzun müddət davam edən aclığa və dəhşətli işgəncələrə dözməyən bəzi əsirlər erməni bayrağı qarşısında diz çökməyə razı olurmuşlar. Amma şərəfli ölümü düşmən qarşısında alçalaraq yaşamaqdan üstün tutanlar daha çox imiş. Davamı…